Er zijn wereldwijd tienduizenden soorten wespen. Alleen al in Nederland komen er meer dan 6.000 soorten voor. Opvallend is dat het overgrote deel hiervan solitair leeft en nauwelijks tot geen overlast veroorzaakt. De wespen waar je in de praktijk last van heeft, vormen dus slechts een klein deel van alle soorten.
Veel mensen denken bij wespen direct aan agressieve insecten die op eten afkomen, maar dat beeld is vertekend. De meeste soorten leven onopvallend, jagen op andere insecten en spelen juist een nuttige rol in de natuur.
Verschil tussen sociale en solitaire wespen
Wespen worden grofweg verdeeld in twee groepen: sociale wespen en solitaire wespen. Dit onderscheid is belangrijk, omdat vooral de sociale soorten voor overlast zorgen.
Sociale wespen
Sociale wespen leven in kolonies en bouwen samen een nest. In zo’n nest kunnen honderden tot duizenden wespen zitten. Bekende voorbeelden zijn de gewone wesp en de Duitse wesp.
Deze soorten werken samen om voedsel te verzamelen, hun larven te verzorgen en het nest te beschermen. Juist dat beschermingsgedrag zorgt ervoor dat ze agressiever kunnen reageren, vooral wanneer je in de buurt van het nest komt. In de late zomer worden ze extra opdringerig, omdat hun voedingspatroon verandert en ze meer op zoetigheid afkomen.
Solitaire wespen
Solitaire wespen vormen de grootste groep. Deze wespen leven alleen en bouwen geen groot nest. Vaak maken ze kleine nestjes in de grond, hout of in holle stengels.
In tegenstelling tot sociale wespen zijn solitaire soorten vrijwel nooit agressief. Ze steken alleen als ze direct worden bedreigd. Daarnaast zijn ze zeer nuttig: ze jagen op insecten zoals muggen en vliegen, die ze gebruiken als voedsel voor hun larven.
Bekende wespensoorten in Nederland
Hoewel er duizenden soorten zijn, zijn het in de praktijk slechts een paar soorten die je regelmatig tegenkomt en die voor overlast kunnen zorgen.
De meest voorkomende zijn:
- Gewone wesp
- Duitse wesp
- Hoornaar
- Saksische wesp
Deze soorten bouwen nesten in bijvoorbeeld spouwmuren, daken, schuren of onder de grond. Vooral de gewone en Duitse wesp staan bekend om hun aanwezigheid bij eten en drinken in de zomermaanden.
De hoornaar is groter en indrukwekkender, maar vaak minder agressief dan gedacht zolang je afstand houdt van het nest.
Waarom zijn er zoveel soorten?
Het grote aantal wespensoorten heeft te maken met hun belangrijke rol in het ecosysteem. Wespen zijn namelijk veelzijdige insecten die op verschillende manieren bijdragen aan de natuur.
Ze helpen onder andere bij:
- Het bestrijden van andere insecten, zoals vliegen en rupsen
- Bestuiving van bloemen (al is dit minder bekend dan bij bijen)
- Het in balans houden van ecosystemen
Zonder wespen zouden sommige insectenplagen sneller uit de hand lopen. Ze functioneren dus als natuurlijke bestrijders.
Wanneer worden wespen een probleem?
Wespen worden vooral een probleem wanneer je te maken heb met sociale soorten die een nest in de buurt hebben. Dit speelt met name in de zomer, wanneer de kolonie op zijn grootst is en wespen actief op zoek gaan naar voedsel.
Je merkt dit bijvoorbeeld wanneer:
- Wespen constant op eten en drinken afkomen
- Er veel wespen rond één plek vliegen
- Ze agressiever reageren bij verstoring
In dat geval is het belangrijk om te weten hoe je wespen weg krijgt en welke aanpak het meest effectief is. Door het gedrag en het type wesp te herkennen, kun je gerichter handelen en overlast beperken.